Veel emigranten die zich in de jaren 1960 en 1970 in Eindhoven vestigden zijn inmiddels teruggekeerd naar hun geliefde geboortestreek of andere plaats in Spanje. Soms zijn het niet de ouders, maar de kinderen die besluiten om terug te gaan. Die jongeren zijn vaak geboren en getogen in Nederland, maar willen plotseling in Spanje gaan studeren of werken. Wel altijd met de achterliggende gedachte om definitief te blijven. Die beslissing wordt door hun ouders aangemoedigd, want dat maakt het voor hen ook gemakkelijker om terug te keren. Want als de ouders terugkeren en hun kinderen blijven, dan betekent dat meestal geen definitieve terugkeer.

Hieronder geef ik een interview weer met een jonge Spaanse vrouw, wier ouders uit Extremadura komen, maar die zelf in Eindhoven is geboren en opgegroeid. Op zekere dag besloot ze haar leven een radikale wending te geven door naar Spanje te vertrekken en haar ouders, familieleden en vrienden in Nederland achter te laten. Misschien was het de lokroep van haar bloed, misschien was het om een andere mysterieuze reden.

Eva Jiménez Barba was heel actief binnen de Spaanse kolonie in Eindhoven. Ze hielp graag met allerlei activiteiten en besteedde veel tijd aan de Spaanse verenigingen Centro Español, Círculo Español, A.C.E.E., Comité de Jovenes Españoles en de Asociación de Padres de Alumnos. Het was vrij uitzonderlijk dat iemand van haar leeftijd zich zo bezield inzette voor het verenigingsleven. Eva deed dat wel en daarmee toonde ze haar liefde voor en bewustzijn van haar Spaanse afkomst. Ik herinner me haar als een sympathieke jonge Spaanse die, hoewel in Eindhoven geboren, de uitstraling en schoonheid bezit van een op en top Extremeense vrouw.

 

 

Voor ons was het altijd ‘Viva España’

.. Eva Jiménez

Dit interview kwam tot stand middels correspondentie via e-mail.

Eva, wanneer kwamen jouw ouders naar Nederland?

- In november 1972 besloot mijn vader, zoals zoveel Spanjaarden in die tijd, om naar Nederland te emigreren en een paar jaar bij Philips in Eindhoven te werken. In de zomer van 1973 trouwde hij met mijn moeder in Cañamero (een mooi dorp in Extremadura) en daarna keerden ze samen terug naar Eindhoven. Aangezien er zoveel werk was, kreeg mijn moeder ook een baan bij Philips. Ze emigreerden met het idee om een aantal jaren bij Philips te werken en met een klein kapitaaltje naar hun geboortestreek terug te keren.

Wanneer en waar ben jij geboren?

-Op 14 april 1975 werd ik geboren in de Plaggenstraat nummer vier te Eindhoven. Dat jaar werden veel Spaanse kinderen geboren, bijvoorbeeld David Villares, Maria Jose Lugo, Maria Esther Cañamero en Paquito Pintor die niet alleen mijn vriendjes werden in de eerste jaren van mijn leven, maar ook mijn klasgenootjes. Ik ging naar de kleuterschool in de Zevenaarlaan, die school is nu afgebroken en daar zijn appartementen voor ouderen gebouwd. Later ging ik naar de St. Franciscusschool in de Kootwijkstraat en nog later naar ’t Ven, dat heet nu geloof ik Openbare Basisschool Drents Dorp.

 

……..

………… Zicht op het Extremeense dorp Cañamero.

……..

……..Basisschool Drents Dorp in de wijk Strijp.

……………

…………… Binnenplaats van de basisschool van Eva.

 

Herinner je je nog een Spaanse leraar uit die tijd?

-Ik herinner me onze eerste leraar Spaans. Hij heette Don Manuel. Alle Spaanse kinderen gingen tijdens schooltijd naar de Spaanse les.

Weet je nog een mooie anekdote van toen?

-Ja, toen we die leraar hadden werd er een landelijke prijsvraag georganiseerd. We moesten een verhaaltje schrijven, een tekening maken en die inleveren bij de meester. Don Manuel zorgde ervoor dat onze verhaaltjes op hun bestemming kwamen en na een paar maanden (als ik me goed herinner) bleek ik de prijsvraag te hebben gewonnen. Dat was in de herfst van 1983. Om het certificaat op te halen gingen we naar de Spaanse boekhandel Molinos de Viento in Amsterdam en daar werd ik geïnterviewd voor het programma Paspoort*. Ter plekke las ik voor de camera mijn verhaaltje voor met de titel: ‘De trui die praat en prikt’.

* Paspoort was een nieuwsprogramma van de NOS in het Spaans dat elke vrijdag werd uitgezonden op de Nederlandse televisie. Het duurde maar heel kort, een kwartiertje misschien en als het afgelopen was kwam er een ander in het Turks en later in het Arabisch. (MALT)

 

 

Momenten tijdens de schrijfwedstrijd georganiseerd door de Spaanse scholen in Nederland.

Weet je ook nog een droevige gebeurtenis uit die tijd?

- In de winter van 1975 werd ik heel erg ziek en moest ik worden opgenomen in het Catharina Ziekenhuis van Eindhoven. Ik had een zeer ernstige keelontsteking en verbleef tot na mijn eerste verjaardag in het ziekenhuis, met de verpleegsters. In 1983 hadden mijn ouders eindelijk besloten om terug te gaan naar Spanje, maar toen werd mijn broertje Sergio geboren. Hij was ziek, moest opgenomen worden en stierf in maart 1984. Vanaf dat moment werd alles anders en bleven mijn ouders en ik in Eindhoven.

Welke herinneringen bewaar je aan je vrienden en de school?

- Op mijn twaalfde ging ik naar de MAVO van de Scholengemeenschap Genderdal. Ook daar zat ik bij mijn Spaanse vrienden en vriendinnen in de klas. Als ik vrij was, ontmoette ik mijn andere Spaanse vrienden in het Círculo of Centro terwijl mijn ouders gingen dansen of kienen. Veel van mijn vrienden en vriendinnen uit die tijd zijn teruggekeerd naar Spanje. María Esther Cañamero ging bijvoorbeeld terug rond 1984 en Eva Hernández in 1993, dat waren mijn beste vriendinnen toentertijd.

Bijna alle kinderen van Spaanse migranten trokken veel met elkaar op binnen de Spaanse gemeenschap. Hoewel we later allemaal onze eigen weg gingen, kent iedereen elkaar nog steeds. Eindhoven was en is een klein Spaans dorp.

 

Pater Jaime Driessen doopt Eva in 1975.

Ik heb gehoord dat je heel goed Flamenco danst. Niet alleen gehoord trouwens, maar ook gezien, want ik was ooggetuige. Ik heb jullie meerdere keren zien dansen en ik vond het prachtig om te zien hoeveel bekoring er van jullie uitging. Wat herinner jij je nog van die mooie tijd?

- In 1982 ben ik begonnen met lessen Flamenco. Als er feest gevierd werd in het Centro Español traden we altijd op. Ons laatste optreden was met de groep SONACAI. We vertegenwoordigden het Centro Español op een wedstrijd in Rotterdam en het ene jaar wonnen we de derde prijs en het jaar daarop de tweede prijs. In de tijd van onze lerares Adela, hebben we ook een keer gedanst in de Stadsschouwburg van Eindhoven. Maar onze eerste lerares Flamenco was Erna Esmeralda en ze gaf in 1983 les in het Centro Español aan de Willemstraat.

Flamenco dansgroep Sonacai.

Ik herinner me dat jij heel actief was binnen de Spaanse gemeenschap. Evenals je vader besteedde je veel tijd aan de Spaanse verenigingen. Kun je me daar iets over vertellen?

- Mijn vader deed altijd veel voor de Spaanse verenigingen en opeens vond hij (ik geloof dat het in 1993 was) dat ik toe moest treden tot het bestuur van het Círculo Español, want daar zou ik veel van kunnen leren op administratief gebied. Ik studeerde namelijk aan het Economisch Lyceum Eindhoven. Goed, hij wist me te overtuigen en ik kwam als secretaresse in het bestuur. In het begin was het een ramp, want ik was heel verlegen en vooral de vergaderingen vond ik vreselijk.

In die tijd begon ik ook te werken voor de ACEE* als notuliste tijdens de algemene vergadering die twee keer per jaar georganiseerd werd en waar jij de woordvoerder was. Samen met jou en de andere leden van de werkgroep heb ik veel goede momenten gedeeld, ik heb er veel geleerd en had het genoegen mensen van het Spaanse Consulaat en uit het bestuur van de FAEEH te leren kennen. Ik was tevens lid van de Controlecommissie van de ACEE en hield jarenlang de ledenadministratie van het Círculo bij. Dat laatste deed ik voor mijn vader, want hij zat nog steeds in het bestuur. Ik was zelfs nog een poosje bestuurslid van het Jongerencomité van het Centro Español. Elke zaterdag organiseerden we disco en met het geld dat de leden betaalden, kochten we nieuwe platen.

* ACEE staat voor Asociación de la Colonia Española de Eindhoven. Deze vereniging werd in 1980 opgericht door Spanjaarden in Eindhoven met als doel een gezamenlijk fonds te creëeren waarop in het geval van een overlijden beroep kan worden gedaan door de familie van de overledene. Zodat er geen financiële belemmeringen zijn om de overledene terug te brengen naar Spanje en daar te begraven. Deze vereniging bestaat al 24 jaar en is waarschijnlijk de enige Spaanse vereniging van deze aard in Europa. (MALT)

Centro Español

 

 

 

 

 

 

 

 

Círculo Español

Terugkomend op de vorige vraag, wat kun je me nog meer vertellen?

- In 1994 begon ik aan de Schoevers Hogescholen met de module Directiesecretaresse en vanaf 1996 heb ik bij verschillende bedrijven in Eindhoven gewerkt. In die twee jaar werkte ik een paar dagen per week als serveerster in het Centro Español en stond ik ook geregeld in de winkel ‘La Española’ van Paco Carbonell in de Bredalaan.

Eva, hoe zou jij de mentaliteit van je Spaanse leeftijdgenoten beschrijven, in de zin van Spanjaarden geboren in Nederland?

- De meeste jongeren van mijn leeftijd, migrantenkinderen geboren in Eindhoven, zijn zoals ik tweetalig opgegroeid en trokken veel met elkaar op. Voor ons was het altijd ‘Viva España’ en alles wat Spaans was, was goed. Dat is het ook, maar Nederland heeft ons ook veel goeds gebracht. In de eerste plaats werk voor onze ouders, zodat wij het goed zouden hebben en konden gaan studeren wat we maar wilden. Allemaal dachten we wel eens hoe het zou zijn om in Spanje te gaan wonen, want we kenden Spanje natuurlijk alleen maar van de vakanties. Sommigen zijn met hun ouders teruggekeerd, anderen hebben het alleen geprobeerd. Maar volgens mij is het hen allemaal goed vergaan.

Jij besloot terug te gaan naar Spanje en hoe was dat in het begin?

-Persoonlijk besloot ik in 2001 om naar Spanje te vertrekken. Ik zei mijn baan op als directiesecretaresse van Fontys Hogescholen en op 5 juni 2001 stapte ik met een koffer op de bus naar Spanje. De bus vertrok bij Costa del Sol*, de bar van Marcelo waar ik zoveel aangename uurtjes met mijn vrienden had doorgebracht. De bar waar we vierden dat Real Madrid de tweede Champions League had gewonnen en waar we met spanning keken naar de wedstrijden Madrid-Barcelona.

Ik was vastbesloten en had veel zin om een nieuwe toekomst in Madrid op te bouwen, maar ik geloof dat ik tot Parijs heb zitten huilen. Vooral omdat ik mijn ouders en broer achterliet en omdat ik op dat moment mijn hele leven achterliet, al mijn herinneringen, mijn vrienden, mijn wijk Strijp…, mijn Drents Dorp.

* De bar Costa del Sol te Eindhoven van de Extremeen Marcelo Rojo, is de ontmoetingsplaats van de supporterclubs van zowel Real Madrid als Barcelona. Maar als die voetbalclubs tegen elkaar moeten spelen, dan zijn beide fanclubs aanwezig, met als gevolg dat er nogal wat tumult ontstaat…, maar wel met het nodige respect.

 ……….. Op nummer vier aan de Plaggenstraat in de wijk Drents Dorp werd Eva in 1975 geboren.

-Ik heb anderhalf jaar in het huis van mijn oom en tante gewoond, die me heel veel geholpen hebben. Na twee maanden vond ik een baan bij Cepsa. Daar heb ik een paar maanden administratief werk gedaan. Sinds september 2001 werk ik als secretaresse bij het Hoofdkantoor Bouwkunde van Airbus Spanje (het voormalige kantoor Vliegtuigbouwkunde) in Getafe.

Nog één vraag om dit interview af te sluiten: Hoe gaat het nu met je, nu het bijna drie jaar is geleden dat je je geboortestad Eindhoven verliet?

- Ik heb hier gevonden wat ik zocht: mijn toekomst, mijn geluk. Ik heb nieuwe vrienden gemaakt en op 9 oktober 2004 trouw ik met mijn verloofde die ik hier in Madrid heb leren kennen. Mijn ouders hebben gewacht totdat mijn broer Jorge zijn VWO-diploma in Eindhoven had behaald en zijn in oktober 2003 met een remigratie-uitkering teruggekomen. Mijn broer kon gemakkelijk wennen in Spanje en het gaat goed met zijn studie. Ik geloof niet dat hij nog naar Nederland terug wil, maar ben er wel zeker van dat hij, evenals mijn ouders, ons tweede vaderland mist.

…………….. Een paar jaar later verhuisden ze naar dit hoekhuis aan de Halvemaanstraat op ongeveer 200 meter van hun vorige huis.

Links op deze foto zien we José en María, de ouders van Eva, samen met enkele Spaanse vrouwen tijdens een pauze bij Philips.

Hier zien we Jorge, de broer van Eva, met een brede glimlach in het midden van de groep Spaanse leerlingen (die met het bekende merk op zijn trui) van het L.C.E.

-Ik denk er ook niet over om terug te keren, maar ik zou liegen als ik zei dat ik geen heimwee heb. Ik mis mijn vrienden en denk met heimwee terug aan de feesten in het Centro Español en aan de voetbalwedstrijden waarnaar we keken in de bar Costa del Sol. Al die voetbaltoernooien in Brabant en al die dansavonden met kerst en op oudejaarsavond die ik met mijn vrienden en de rest van de Spaanse kolonie heb meegemaakt… Op een dag, als mijn kinderen oud genoeg zijn om zich de dingen te kunnen herinneren, gaan we naar Eindhoven en dan zal ik ze de stad laten zien waar hun moeder groot geworden is. Die stad waar onze ouders naar toe geëmigreerd zijn en waar wij geboren werden.

Eva, bedankt voor je tijd en bedankt voor je mooie levensverhaal. Vanuit Eindhoven en in naam van alle vrienden die jullie hier hebben, wens ik jullie veel geluk, daar in dat andere ‘ons thuis’. Mocht je hierheen komen, laat het mij dan weten, zodat we nog eens allemaal bij elkaar kunnen komen en dan mag jij die bijeenkomst notuleren.

Miguel Angel Luengo Tarrero

Vertaling: Geertje van Os.

EXIT